Gezegen Biliminde Şaşırtıcı Keşif: Yıldızının Tersine Dönen Tuhaf Gezegen
Gök bilimciler, küçük ve soğuk bir yıldızın etrafında, yıldızın dönüş yönünün tamamen tersine hareket eden Neptün büyüklüğünde bir gezegen keşfetti. GJ 3090 b adı verilen bu gök cismi, M cücesi sınıfı bir yıldızın etrafında bu tür alışılmadık bir yörünge izleyen ilk gezegen olarak kayıtlara geçti. Araştırmacılar, bu sıra dışı durumun gezegen sistemlerinin oluşumuna dair bilinenleri değiştirebileceğini belirtiyor.
Londra Queen Mary Üniversitesinden araştırmacıların katkılarıyla, bir dış gezegenin geriye doğru yörüngesi tespit edildi. Normal şartlarda bir yıldız ve gezegenleri aynı gaz ve toz bulutundan oluştuğu için, gezegenlerin yıldızla aynı yönde dönmesi beklenir. Ancak gök bilimciler, Neptün büyüklüğündeki GJ 3090 b gezegeninin, ev sahibi olan M cücesi sınıfı yıldızın etrafında ters yönde hareket ettiğini belirledi. Bu keşif, galaksimizdeki yıldızların çoğunluğunu oluşturan soğuk ve küçük M cücelerinin etrafında ters yörünge izleyen bilinen ilk gezegen vakası olma özelliği taşıyor.
Uluslararası bir ekip, yörüngenin üç boyutlu yönelimini hesaplamak amacıyla yakın kızılötesi spektrografından elde edilen yüksek çözünürlüklü gözlem verilerini inceledi. Yapılan hesaplamalar sonucunda yaklaşık 136 derecelik bir yörünge eğikliği saptandı. Yıldızın dönme ekseni ile gezegenin yörünge ekseni arasındaki bu açı, GJ 3090 b'nin kesin olarak geriye doğru bir rotada hareket ettiğini doğruladı. Araştırmanın başyazarı Dr. Andrew Winter, sistemin sadece eğik olmakla kalmayıp aynı zamanda ters yönde döndüğünü ve bunun alışılmadık bir oluşum sürecine işaret ettiğini vurguladı.
İlgili haber: Hububat Üretiminde Tüm Zamanların Rekor Beklentisi: Buğday ve Arpa Yağışlarla Şahlandı
Bilim insanları, bu tuhaf yörüngenin nasıl ortaya çıktığını anlamak için farklı senaryoları değerlendiriyor. Cenevre Üniversitesinden Dr. Vincent Bourrier, genç bir yıldızın çevresindeki ortamın, sistemin mimarisini belirlemede beklenenden çok daha büyük bir rol oynayabileceğini ifade etti. Bu teoriye göre yıldız, sistemin ilk evrelerinde orijinal diskine göre eğik olan ikinci bir gaz ve toz diski edinmiş olabilir. Gezegenin bu yeni materyalden oluşması, herhangi şiddetli bir kütle çekimsel karşılaşmaya gerek kalmadan bugünkü ters rotasını açıklayabilir.
Öte yandan, kütle çekimsel etkileşimler de yörüngeleri tersine çeviren bir diğer faktör olarak biliniyor. Yeterince büyük dış gezegenler veya yoldaş yıldızlar zamanla yörüngeleri bozabiliyor. Ancak araştırmacılar sistemde bu denli büyük bir yoldaşın izine rastlamadı. Bu durum, GJ 3090 b'nin alışılmadık mimarisini açıklamak için geleneksel kütle çekim modellerinin ötesine geçilmesi gerektiğini gösteriyor.
İlgili haber: SPK'dan Tasfiye Edilen Fonların İşlemlerine İlişkin Açıklama
GJ 3090 b, gök bilimcilerin üç boyutlu yörünge eğikliğini ölçmeyi başardığı bir M cücesi etrafındaki en küçük gezegen konumunda bulunuyor. Sistem hakkında kesin bilgilere ulaşmak ve benzer yapıların diğer yıldız sistemlerinde de var olup olmadığını görmek için yeni gözlemlerin yapılması bekleniyor.
Yorum Yap