Fırat Üniversitesi Öğrencilerinden Kanser Taramasında Yenilikçi Adım: Nefes Analiz Cihazı

Fırat Üniversitesi Fizik Bölümü 4. sınıf öğrencisi Eren Akdeniz, Yazılım Mühendisliği 3. sınıf öğrencisi Ömer Serdar Kayabaşı ve Fizik Bölümü 2. sınıf öğrencisi Mehmet Mustafa Ataş; "Faz Değişimi Esaslı Ön Taramaya Yönelik Taşınabilir Elektrokimyasal Biyosensör Cihazı" adında bir sistem geliştirdi. Prof. Dr. Canan Aksu Canbay'ın akademik, Prof. Dr. Hamdi Soner Altundoğan'ın ise teknik danışmanlığını üstlendiği "Nefsense" isimli proje, TÜBİTAK BiGG Yatırım 2026 Yılı 1. Çağrısı kapsamında, ülke genelindeki 2 bin 844 başvuru arasından seçilen ve Mükemmeliyet Mührü almaya hak kazanan 91 girişimden biri oldu.

Halen proje aşamasında olan ve bir yıl içerisinde tamamlanması planlanan cihaz, nefeste bulunan aseton ve izopren gibi bileşiklerin moleküler baskılanmış polimer tabanlı elektrokimyasal sensörlerle ölçülmesini sağlıyor. Sistemin özellikle akciğer kanseri ön taramaları ve klinik risk değerlendirme süreçlerine önemli katkılar sunması bekleniyor. Proje ekibi, TÜBİTAK'tan yatırım aldıklarını belirterek, cihazın geliştirilme sürecine destek olabilecek iş insanlarına çağrıda bulundu.

İlgili haber: Elazığ'da Personel İçin Yangın ve Arama Kurtarma Tatbikatı Yapıldı

Projenin akademik danışmanı Prof. Dr. Canan Aksu Canbay, çalışmanın Fırat Üniversitesi'nde kabul edilen ilk TÜBİTAK 1 projesi olduğunu vurguladı. Cihazın temel çalışma prensibinin termodinamik nem dengesini algılamaya dayandığını ve süper hidrofobik yüzey kaplamalı bir sensör kullanıldığını belirten Canbay, kanserin erken teşhisinde bu yöntemin büyük bir fırsat sunduğunu ifade etti. Canbay ayrıca, prototipin geliştirilmesi ve seri üretime geçiş için Elazığ ve Türkiye genelindeki yerli yatırımcıların desteğinin kritik önem taşıdığını dile getirdi.

Proje yürütücülerinden Eren Akdeniz ise cihazın geliştirilmesinde Chicago Üniversitesi'nin 2025 tarihli bir çalışmasının referans alındığını açıkladı. İnsan nefesinin sadece karbondioksit ve su buharından oluşmadığını, hücrelerin metabolik süreçleri sonucu ortaya çıkan organik biyobelirteçlerin hastalıklarla güçlü korelasyonları olduğunu belirten Akdeniz, projenin ilk aşamasında akciğer kanseri için izopren, Tip-1 ve Tip-2 diyabet için ise aseton bileşiklerine odaklandıklarını söyledi. Akdeniz, nefes numunesinin önce nem dengesinin sağlandığını, ardından nano yapılı özel bir kaplamaya sahip yoğuşma haznesinde heterojen çekirdekleme mekanizmasıyla yüksek derişimli sıvı numuneler elde edildiğini ve bu sayede elektrokimyasal sensör modülünde yüksek analitik hassasiyetle tespit yapmayı hedeflediklerini açıkladı.

İlgili haber: Elazığ ve Çevresinde 1 Kasım Hava Durumu: Sıcaklıklar Mevsim Normallerinin Üzerinde

Erken tanının hayati önemine değinen Akdeniz, özellikle başlangıç evrelerinde belirti göstermeyen ve ilerlediğinde geri dönüşü zorlaşan akciğer kanseri gibi ölümcül hastalıklarda, nefes analizinin sağladığı kolaylık ve avantajların sağlık sistemine entegre edilmesini amaçladıklarını belirtti.