Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası 95. Yılını Kutluyor
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, faaliyetine başlamasının 95. yıl dönümünü kutluyor. 1931 yılında kapılarını açan banka, fiyat istikrarını sağlama misyonunu güçlü teknik altyapısı ve köklü kültürüyle sürdürüyor.
Birinci Dünya Savaşı sonrasında ulusal para politikalarının bağımsız olarak belirlenmesi ve Kurtuluş Savaşı'yla elde edilen siyasi bağımsızlığın ekonomiyle taçlandırılması amacıyla Türkiye'de bir merkez bankası kurulması için çalışmalar hız kazandı. Bu hedef ilk kez 1923 yılındaki İzmir İktisat Kongresi'nde ele alınarak milli bir devlet bankası kurulması fikri üzerinde duruldu.
Süreç içerisinde atılan adımlarla, 1927'de dönemin Maliye Bakanı Abdülhalik Renda tarafından sunulan kanun taslağı kabul edildi. Kuruluş aşamasında uluslararası uzmanların görüşlerine de başvuruldu; Hollanda Merkez Bankası Başkanı Dr. Gerard Vissering ile İtalyan uzman Kont Volpi Türkiye'ye davet edilerek raporlar hazırlatıldı. Hazırlanan bu raporlarda, hükümetten bağımsız bir merkez bankasının Türk lirasının istikrarı açısından şart olduğu vurgulandı.
İlgili haber: Savunma ve havacılıktan 634 milyon dolarlık ihracat
Lozan Üniversitesinden Prof. Leon Morf'un katkılarıyla son şekli verilen yasa tasarısı, Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından 11 Haziran 1930 tarihinde kabul edildi ve 1715 sayılı kanunla Resmi Gazete'de yayımlandı. Çeşitli kurumlarda yürütülen para işlevlerinin tek elde toplanmasının ardından Merkez Bankası, 3 Ekim 1931'de resmen faaliyete başladı.
Kuruluşunu takip eden dönemlerde tarihi süreç içinde önemli değişimler yaşandı. İkinci Dünya Savaşı ve 1950'li yıllarda kamu finansmanına kaynak sağlayan banka, 1955'te banknot matbaasının kurulmasıyla birlikte banknotları kendi ülkesinde basmaya başladı. Planlı ekonominin uygulandığı 1960'lı yıllarda genişlemeci politikalar izlenirken, 14 Ocak 1970'de kabul edilen 1211 sayılı yeni kanunla birlikte yapısında köklü yenilikler yapıldı.
İlgili haber: Mersin'deki Belediye Yolsuzluğu Soruşturmasında Rekor Miktarda Döviz ve Altın Ele Geçirildi
Bu kanunla anonim şirket statüsü korunan bankanın sermayesi artırıldı, Guvernörlük makamı ihdas edilerek ilk olarak Naim Talu bu göreve getirildi ve karar alma organlarında düzenlemeye gidildi. 1980'li yıllarda Türkiye ekonomisinde başlatılan yapısal dönüşüm ve finansal serbestleşme adımlarıyla birlikte TCMB, para ve kur politikalarını piyasa koşullarıyla uyumlu yürütmeye başladı. 1983'te altın ve döviz rezervlerini yönetme yetkisi alan banka, 1987'de açık piyasa işlemlerine geçerek modern para piyasalarının kuruluşuna öncülük etti.
Yorum Yap